Zarabiaj w kryzysie

System bankowy w każdym kraju (a także, jeżeli mowa o nieco szerszym zasięgu – dla przykładu w Unii Europejskiej) musi być w odpowiedni sposób regulowany. Dlatego też właśnie istnieją tak zwane banki centralne – czyli takie instytucje, które ponoszą odpowiedzialność za to, w jaki sposób ów system funkcjonuje. W naszym kraju takową instytucją jest Narodowy Bank Polski. Generalnie rzecz biorąc, na temat funkcjonowania banków centralnych można bardzo dużo mówić, w każdym bądź razie spełniają one trzy elementarne funkcje. Przede wszystkim emitują gotówkowe pieniądze, a następnie zaś wprowadzają je do ogólnego obiegu. Odbywa się to poprzez różne formy, dla przykładu poprzez skupywanie walut obcych. Poza tym bank centralny w przypadku wszystkich innych banków, a także pozostałych instytucji finansowych pełni funkcję nadrzędną. Być może niewiele osób o tym wie, ale każdy bank komercyjny zobowiązany jest do posiadania swojego rachunku w banku centralnym właśnie. To także bank centralny jest tą instytucją, która bankom dla przykładu udziela kredytów, przyjmuje również depozyty. I wreszcie trzecia bardzo istotna sprawa, a mianowicie taka, że bank centralny to zawsze bank skarbu państwa. Można tutaj powiedzieć także i o wielu innych funkcjach, jakie instytucja ta pełni. To dzięki niemu państwo jest w stanie ustalać oraz precyzować swoje cele dotyczące polityki pieniężnej. Ponadto kształtuje on również kurs krajowej waluty. W bezpośredni sposób oddziałuje na pieniężny rynek, wykorzystując do tego celu rozmaite instrumenty. Polegają one przede wszystkim na perswazji oraz na kontrolowaniu zarówno stóp procentowych, jak i kredytów. Jedno i drugie potrzebne jest między innymi do tego, aby równowaga na rynku pieniężnym mogła być zachowana – dlatego chociażby dość często można usłyszeć, że Narodowy Bank Polski zmienił wysokość stóp procentowych. Zarówno wspominane powyżej kontrola, jak i perswazja przybierać mogą rozmaitą postać. Poza tym też w naszym kraju wykorzystywanie perswazji, jeżeli chodzi o rynek finansowy, nie jest domeną tylko i wyłącznie Narodowego Banku Polskiego. Instrumenty te stosowane są również przez Radę Polityki Pieniężnej. Decyzje w zakresie stóp procentowych są dla klientów banków niezwykle cenne, albowiem w realny sposób przekładają się one na wysokość rat spłacanych przez nich kredytów oraz pożyczek. W znakomitej większości przypadków jest bowiem tak, że odgórnie wydawane decyzje najbardziej odczuwalne są dla społeczeństwa, które ponosi ich konsekwencje.

Omawiając szeroko pojmowany temat pieniędzy, koniecznie trzeba wspomnieć o polityce pieniężnej – każdy zresztą niejednokrotnie miał sposobność z tym terminem się zetknąć. Polityka pieniężna określana jest również mianem polityki monetarnej. Pod pojęciem tym rozumieć należy kompleksowy zespół działań, dzięki którym można zapewnić stabilność w zakresie cen. Podejmuje je zazwyczaj bank centralny, nie mniej jednak może to być również i inna rządowa instytucja, jaka zdobędzie odpowiednie w tym temacie upoważnienia. W naszym kraju polityka pieniężna prowadzona jest generalnie przez trzy instytucje, a mianowicie przez Narodowy Bank Polski (jako bank centralny), Komisję Nadzoru Finansowego oraz Radę Polityki Pieniężnej. Polityka pieniężna ma zasadniczy wpływ nie tylko na podaż pieniądza, ale również i na kursy walut. Podzielić ją można na dwie zasadnicze kategorie, a mianowicie politykę twardą (innymi słowy – restrykcyjną) oraz miękką (mówiąc odmiennie – ekspansywną). W jednym i w drugim przypadku wykorzystywane są ściśle określone działania. Mówiąc natomiast o roli pieniądza w polityce monetarnej, to ma ona trojakie znaczenie. Raz, że jest środkiem płatniczym, po drugie – stanowi miernik wartości i wreszcie po trzecie – stanowi środek tak odroczonych w czasie płatności, jak i przechowywania wartości. W polityce monetarnej pieniądz występować może pod dwoma postaciami, a zatem w gotówkowej oraz bezgotówkowej. Polityka ta wykorzystuje wiele rodzajów instrumentów, aczkolwiek wspomnieć w tym miejscu można o tych trzech podstawowych. Są nimi perswazja oraz instrumenty kontroli tak selektywnej, jak i głównej. Na temat polityki pieniężnej funkcjonuje bardzo wiele rozlicznych teorii. Ponadto jest ona również częstym przedmiotem spekulacji i dyskusji prowadzonych przez ekonomistów. Niejednokrotnie wzbudza także kontrowersje – może nie tyle sama w sobie, co sposób jej prowadzenia przez instytucje do tego uprawnione. Jak bardzo skuteczne są tego rodzaju działania, to już zdeterminowane jest tym, do czego dokładnie zostały one wykorzystane – inaczej sprawa się przedstawia w przypadku pobudzania gospodarczej aktywności, odmiennie natomiast, jeżeli chodzi o jej przyhamowanie. Pamiętać przy tej okazji należy o tym, iż aktywność ta zawsze będzie zdecydowanie większa, jeżeli podjęte zostaną działania o charakterze restrykcyjnym. Powodów takiego właśnie, a nie innego stanu rzeczy wymienić w tym miejscu można sporo, na przykład spada podaż w zakresie kredytów dla pewnej grupy klientów.

Pieniądze kojarzą się przede wszystkim ze środkiem płatniczym – i w rzeczy samej jest to jak najbardziej uzasadnione skojarzenie. Nie mniej jednak nie należy zapominać również i o tym, ze istnieją nie tylko monety – bo o nich będzie tu mowa – obiegowe, ale również i te bite z myślą o kolekcjonerach. Nasz kraj może się pod tym względem poszczycić naprawdę pięknymi monetami kolekcjonerskimi, które pod względem zarówno jakości, jak i wyglądu nie są wcale gorsze od tych zagranicznych – a wręcz przeciwnie, niejednokrotnie biją je na przysłowiową głowę. W Polsce bardzo dużą popularnością wśród kolekcjonerów cieszą się dwuzłotówki Nordic Gold. Emituje je Narodowy Bank Polski, a ma to miejsce już od piętnastu lat. Te pierwsze emisje mają dzisiaj na rynku naprawdę bardzo duża wartość – z tego przede wszystkim względu, że były to małe nakłady. Warto zapamiętać, iż jest to jeden z podstawowych czynników decydujących o wartości monety – nie tylko stan jej zachowania brany jest w tym zakresie pod uwagę. Powyżej wspomniane dwuzłotówki wykonywane są ze specjalnego stopu, który określany jest mianem nordyckiego złota. Oczywiście, w swoim składzie prawdziwego złota nie zawiera, nie mniej jednak wygląd jest łudząco podobny. Monety te charakteryzują się również bardzo zróżnicowaną tematyką. Są to zatem takie serie jak dla przykładu „Zwierzęta Świata”, „Polscy Podróżnicy i Badacze”, „Poczet królów i książąt polskich”, „Zamki i Pałace w Polsce” i wiele innych. Wyemitowane zostały również i takie monety, które do żadnej serii się nie kwalifikują, a mają charakter tylko i wyłącznie okolicznościowy. Do niedawna kolekcjonerskie dwójki kupowało się w bankach – również tych komercyjnych. Nie mniej jednak Narodowy Bank Polski podjął decyzję o tym, że wraz z początkiem roku bieżącego monety te kupić można tylko i wyłącznie za pośrednictwem Internetu. Trzeba wejść na stronę powyżej wspomnianej instytucji, znaleźć stosowny odnośnik i naturalnie zarejestrować się. Rzecz jasna tak, jak było dotychczas, tak i teraz w monety te zaopatrzyć się można też na serwisach aukcyjnych, ale w tym przypadku trzeba liczyć się z faktem, że zapłaci się za nie znacznie więcej. Poza tym na takich serwisach najlepiej poszukiwać jest jednak tych starszych dwuzłotówek, które na bieżąco nie są emitowane już przez polski bank centralny. Dwuzłotówki z nordyckiego złota mają również swoje krewne w postaci monet srebrnych – wizerunek jest ten sam, ale cena za monetę różni się zasadniczo. Te srebrne są rzecz jasna droższe.

Pieniędzmi znajdującymi się w obiegu i będącymi jednocześnie środkami płatniczymi są nie tylko monety. Jak wiadomo, do grupy tej zaliczane są także banknoty. Za emisję banknotów ponosi odpowiedzialność centralny bank emisyjny (w przypadku naszego kraju takim bankiem jest Narodowy Bank Polski). Banknot – podobnie zresztą jak moneta, nawet nazewnictwo jest w tym przypadku identyczne – ma dwie strony, a są nimi rewers (tył) oraz awers (przód). Na każdej z tych stron umieszczone są rozmaite informacje. Poza tym banknoty są także w odpowiedni sposób zabezpieczane, co ma na celu uchronienie ich przed fałszerstwami. Banknoty – wbrew pozorom – wcale nie są wynalazkiem czasów współczesnych. Oczywiście, zanim się w ogóle pojawiły, w obiegu znajdowały się monety kruszcowe. Banknoty wynaleźli Chińczycy – miało to miejsce w średniowieczu, a mówiąc precyzyjniej, w stuleciu dziewiątym. Cztery wieki później stosowane one były także i przez Mongołów. Na kontynent europejski banknoty dotarły stosunkowo późno – miało to bowiem miejsce dopiero w siedemnastym stuleciu. Bardzo szybko zrobiły karierę, ponieważ okazało się, że w przeciwieństwie d wspominanych powyżej już monet są o wiele bardziej wygodne i komfortowe w zastosowaniu. W Polsce emisja pierwszych banknotów miała miejsce w latach dziewięćdziesiątych osiemnastego wieku. Stało się to w Warszawie – w czasie, kiedy trwała insurekcja kościuszkowska. Banknoty te określano wówczas mianem biletów skarbowych. Obecnie w naszym kraju są w obiegu banknoty o pięciu nominałach – dziesięciozłotowym, dwudziestozłotowym, pięćdziesięciozłotowym, stuzłotowym oraz dwustuzłotowym. Znajdują się na nich wizerunki polskich władców. Środkiem płatniczym stały się dokładnie przed piętnastoma laty. Za ich emisję odpowiedzialność ponosi wymieniany już wcześniej Narodowy Bank Polski, natomiast ich drukowaniem zajmuje się mająca siedzibę w stolicy Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych. Banknoty zabezpieczane są na wiele rozmaitych sposobów. Sam nawet papier użyty do ich produkcji posiada recepturę, która objęta jest ścisłą tajemnicą – skład tego materiału znany jest tylko uprawnionym do tego osobom. Stosowany jest tez tutaj tak zwany druk recto-verso – mówiąc prościej, to ten obraz doskonale widoczny w prześwicie. Nie brakuje tutaj również druku wypukłego, znaku wodnego oraz specjalnej nitki zabezpieczającej. Na banknotach umieszcza się także rysunki widoczne jedynie w świetle ultrafioletowym. Rzecz jasna tych zabezpieczeń jest na banknotach zdecydowanie więcej.

Polskim bankiem centralnym jest Narodowy Bank Polski. Jego siedziba zlokalizowana jest w Warszawie. Głównym zadaniem, jakie instytucja ta ma do spełnienia jest podejmowanie takich działań, dzięki którym ceny utrzymywać się będą na stabilnym poziomie. Poza tym wspiera ona również prowadzoną przez rząd politykę gospodarcza, nie mniej jednak z zaznaczeniem, że nie może to kolidować z wymienionym wcześniej zadaniem podstawowym. W naszym kraju bank ten posiada wyłączność w zakresie emitowania polskich znaków pieniężnych. Oprócz zadań powyżej już wspomnianych, które są zdecydowanie najbardziej istotne, Narodowy Bank Polski spełnia także i szereg innych. W ramach przykładów można zatem tu podać takie jak refinansowanie banków, opracowywanie bankowych statystyk, działalność dewizowa czy gospodarowanie dewizowymi rezerwami. Tych zadań jest rzecz jasna zdecydowanie więcej. Narodowy Bank Polski działa już od sześćdziesięciu pięciu lat. Na początku posiadał jednakże charakter państwowego banku, a nadzór nad nim sprawował minister skarbu. Przez bardzo długi czas – bo aż do schyłku lat osiemdziesiątych – prowadzoną przez niego działalność określić można było z powodzeniem mianem ogólnobankowej. Jednakże wskutek przemian politycznych, jakie w naszym kraju nastąpiły na przełomie lat osiemdziesiątych oraz dziewięćdziesiątych także i w tej instytucji sporo się zmieniło. Przed piętnastoma laty została przez ten bank przeprowadzona denominacja złotego. Działalność tej instytucji jest regulowana przede wszystkim dwoma aktami prawnymi. Jednym spośród nich jest Konstytucja, drugim natomiast – ustawa o Narodowym Banku Polskim. Na ustawowe organy tego banku składają się Prezes NBP, Zarząd oraz Rada Polityki Pieniężnej. Kadencja Prezesa trwa sześć lat. Stosowną kandydaturę na te stanowisko zgłasza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – wymaga ona jednak zatwierdzenia przez Sejm. Prezes pełni jednocześnie funkcję przewodniczącego Rady Polityki Pieniężnej. Ma prawo do brania udziału w posiedzeniach zarówno Rady Ministrów, jak Sejmu. Może zostać postawiony przed Trybunał Stanu. W chwili obecnej – od trzech lat – stanowisko te sprawuje Sławomir Skrzypek. Kwestie związane z niezależnością Narodowego Banku Polskiego budzą bardzo wiele kontrowersji, nie mniej jednak przeważają opinie, że powinna być to instytucja nie zdeterminowana w jakikolwiek sposób wpływami o charakterze politycznym. Opinię tę podzielił również Trybunał Konstytucyjny w wydanym przez siebie przed dziesięcioma laty wyroku.